Khuy Long - Chương 1

01

 

Quy củ của Ân thị, là do từ đời Cao Tổ định .

 

Cao Tổ là khai quốc danh thần của tiền triều, tận mắt chứng kiến bao thế gia vì tranh chấp đích thứ mà suy bại.

 

Ngày cáo lão hồi hương, ông đích đục khắc gia huấn trong từ đường:

 

“Phàm là con cháu Ân thị, hỏi đích thứ, chỉ luận tài học.”

 

Từ đó về , trăm năm Ân thị, đều theo con đường .

 

Là trưởng nữ của đích chi trưởng phòng.

 

Từ nhỏ , trong nhà , đích xuất , quá quan trọng.

 

Mỗi năm tháng Chạp, các chi tộc khắp nơi sẽ gửi tới danh sách con trẻ đến tuổi, kèm theo tính tình và bài khảo hạch.

 

Mấy vị tộc lão đức cao vọng trọng tụ họp , từng bài một mà xem.

 

Chọn những đứa tư chất xuất sắc, đưa về trưởng phòng Hàm Dương, cùng giáo dưỡng.

 

Ta ba tuổi khai vỡ lòng, ân sư chính là phụ .

 

Chữ đầu tiên phụ dạy , trời, đất, cũng quân.

 

Mà là chữ “Ân”.

 

Người : “Đây là họ nhà , là chữ Ân trong Ân thực.”

 

“Một chữ , cất giấu trăm năm môn phong của Ân thị.”

 

Phụ xuống chữ thứ hai.

 

“Phỉ, là văn thái hưng thịnh, chương pháp.”

 

“Phụ mong con, đừng chỉ cỏ thơm tựa lan can."

 

“Trong tòa phủ trạch , sẽ nhiều , sách giỏi hơn con, tính toán khôn khéo hơn con.”

 

“ con nhớ, con là đầu tiên. Đã là đầu tiên, thì dáng vẻ của đầu tiên.”

 

Ta nửa hiểu nửa mà gật đầu.

 

Sau mới , theo thứ bậc đặt tên con gái trong tộc, lẽ tên là Ân Chỉ.

 

Chỉ là hương thảo, thanh nhã tú mỹ, là một cái tên .

 

phụ chủ, đổi cho dùng chữ thuộc văn tự bối của nam t.ử.

 

Năm tháng Chạp, tên ghi tộc phả, phía kèm một dòng ghi chú nhỏ.

 

“Trưởng nữ, phá lệ lấy văn tự bối mà đặt tên."

 

Từ ngày đó trở , những bài học phụ truyền thụ, tất đều là những chữ thể cắm rễ xuống đất.

 

“Hộ, là cửa của một nhà, cũng là khởi đầu của hộ tịch thiên hạ.”

 

“Tịch, là thẻ tre biên soạn thành sách, ghi rõ ở , ruộng thuộc nhà nào.”

 

“Phú, là lấy tiền nuôi binh, binh giữ cõi bờ.”

 

Mỗi một chữ, đều tách mà giảng.

 

Giảng hình, giảng âm, giảng nghĩa.

 

Nguồn gốc của nó trong kinh sử, trọng lượng của nó triều đình, sự ràng buộc của nó với gia quốc.

 

Học xong mười chữ, tất sẽ hỏi chuyện trong nhà.

 

“Hôm qua trang ấp đưa tới bao nhiêu lương thực?”

 

“Bảy trăm thạch.”

 

“Bao nhiêu để dùng, bao nhiêu nhập kho, bao nhiêu chờ bán?”

 

Ta liền đáp: ba trăm thạch giữ dùng trong phủ, hai trăm thạch nhập kho phòng hậu hoạn, hai trăm thạch chờ giá mà bán.

 

Đáp đúng, khen.

 

Đáp sai, hỏi .

 

Cho đến khi khắc những con xương cốt, liền mạch .

 

Đợi giao bài xong, mới khoát tay: “Đi , mẫu con đang đợi.”

 

02

 

Khoảng cách từ thư phòng đến chính viện, là cách từ miếu đường đến gia trạch.

 

Phụ dạy vế , mẫu dạy vế .

 

Mỗi đến, mẫu thường cửa sổ hướng nam sách.

 

Ta cung kính hành lễ, bà “ừ” một tiếng, mắt vẫn dán trang sách, .

 

Chỉ : “Yến thọ tháng , bày ba mươi sáu bàn. Mỗi bàn tám món nguội tám món mặn, rượu ba tuần, năm lượt. Con thử tính xem, tổng cộng dùng bao nhiêu gạo, bao nhiêu thịt, bao nhiêu rượu?”

 

Ta bẻ ngón tay mà tính.

 

Tính xong, mẫu hỏi: “Nếu là gia yến thường ngày, quy cách giảm một nửa, thể tiết kiệm bao nhiêu?”

 

Ta định bẻ ngón tay, mẫu liếc xéo một cái: “Tính nhẩm.”

 

Ta lặng lẽ giữa phòng, trong lòng lặp lặp ba lượt mới mở miệng.

 

Mẫu đặt sách xuống, ánh mắt rơi lên .

 

“Nhớ kỹ con . Sau quản gia, việc nên tiêu, vạn vàng cũng chẳng tiếc. Việc nên tiêu, một văn cũng bỏ.”

 

Đạo lý , bà bẻ nhỏ , trộn củi gạo dầu muối mà dạy .

 

Sổ sách thu chi của nhà bếp, bà bắt ngày ngày xem.

 

Xem giá trứng khi nào tăng, khi nào giảm.

 

Xem rau quả theo mùa, nguồn gốc trái cây tươi.

 

Xem mặt mũi kẻ buôn bán, nhớ cho rõ ai thật thà, ai láu cá.

 

“Trị gia như trị quốc. Một bên giang sơn vạn dặm, một bên bếp lửa ba thước.”

 

“ đạo lý thông , đều cho rõ, tính cho rành, nắm cho chắc.”

 

“Những đạo lý , con cần vội hiểu. Ngày tháng còn dài, cứ chậm rãi mà , chậm rãi mà .”

 

Sinh nhật năm tuổi của , đúng tiết Đông chí.

 

Trong phủ đưa đến một tiểu cô nương, tên là Ân Hà.

 

Là tông chi Lạc Dương đưa tới, nhỏ hơn ba tháng, tính tình trầm tĩnh, tính toán giỏi.

 

Nàng mặc một chiếc áo bông cũ nửa phần, đôi mắt trong veo.

 

Hồng Trần Vô Định

Mẫu dẫn nàng tới gặp : “Đây là nhị của con. Từ nay về , cùng ăn cùng ở, cùng học cùng tiến."

 

Ta nàng.

 

Nàng cũng , né tránh: “A tỷ an khang.”

 

Buổi chiều hôm , phụ khảo học.

 

Người bảo chương mới học trong 《Ấu Học Quỳnh Lâm》, chỉ một câu hỏi .

 

“Phong tòng hổ, vân tòng long, là ý gì?”

[Truyện được đăng tải duy nhất tại MonkeyD.net.vn - https://monkeyd.net.vn/index.php/khuy-long/chuong-1.html.]

 

Ta nghĩ một chút: “Giống như hổ chạy thì sinh gió, rồng bay thì mang mây.”

 

Ngừng một lát, bổ sung: “Cũng như lợi hại, bên cạnh ắt sẽ thứ gì đó theo."

 

Phụ lật sang trang khác: “Dĩ lễ trắc hải, là ý gì?”

 

Ta học tới chỗ , thành thật lắc đầu.

 

Người khép sách, dậy, từ phòng rửa tay múc một gáo nước.

 

“Lễ, là cái gáo bằng vỏ trai.”

 

Người đổ nước trở chậu: “Nếu kẻ dùng cái gáo nhỏ , đo cạn nước biển, con sẽ ?”

 

Ta mặt nước lay động, khẽ : “Làm thật quá ngu ngốc.”

 

Phụ gật đầu, đặt cái gáo trai tay .

 

“ con , đời , thiếu kẻ nâng vỏ trai trong tay, liền cho rằng đo hết cả thiên hạ.”

 

Bàn tay cầm gáo trai siết c.h.ặ.t .

 

Phụ hiếm hoi lời nhẹ giọng: “Con hiện giờ còn nhỏ, hiểu cũng .”

 

“Chỉ cần nhớ, bát nước mắt chứa nổi biển đời. Cái gáo khác đưa cho con, cũng đo chuẩn độ sâu của chính con.”

 

Ta gật đầu: “Nữ nhi ghi nhớ.”

 

03

 

Phụ khẽ gật đầu, sang Ân Hà đang yên một bên.

 

“Nếu cho con mười văn tiền, bảo con mua bốn khối bánh. Mỗi khối hai văn, còn dư bao nhiêu?”

 

Câu hỏi cực kỳ đơn giản.

 

Mười văn, bốn khối bánh tốn tám văn, còn hai văn.

 

Ân Hà đáp ngay.

 

Nàng suy nghĩ chốc lát: “Nữ nhi sẽ dùng tám văn mua bột. Trở về nhà, dùng đường và dầu trong phủ mà tự . Như , bánh sẽ nhiều hơn bốn khối.”

 

Phụ khẽ gật, khen: “Tâm tư sáng suốt."

 

Ân Hà cứ thế ở bên cạnh .

 

Bên đột nhiên thêm một , chung quy vẫn quen.

 

Án thư của nàng đặt sát cạnh án thư của , nhưng nàng yên tĩnh, ngay cả lúc lật sách cũng phát tiếng.

 

Nàng dậy sớm hơn , mỗi ngày giờ Mão ba khắc, khi thức, nàng ăn mặc chỉnh tề.

 

Thấy mở mắt, nàng liền từ tay Đan Tích nhận lấy y bào, tự hầu hạ.

 

Ta cách màn sa, giữ lấy cổ tay nàng.

 

“Những việc , để hạ nhân là .”

 

Động tác nàng khựng : “Hầu hạ trưởng tỷ là bổn phận của .”

 

“Không bổn phận gì cả.”

 

Ta vén màn xuống giường, nhận lấy áo.

 

“Muội gọi một tiếng trưởng tỷ, thì những việc nên do .”

 

Nàng tại chỗ, gương mặt non nớt rốt cuộc lộ chút lúng túng.

 

Ta sang thị nữ yên một bên, phân phó: “Đan Tích, từ hôm nay, Nhị tiểu thư là chủ t.ử của ngươi.”

 

"Phàm việc gì, đều lấy nàng , hầu hạ cho cẩn thận."

 

Đan Tích , cung kính dập đầu với .

 

“Nô tỳ đa tạ Đại tiểu thư những năm qua dạy dỗ, chiếu cố.”

 

Rồi dậy, sang Ân Hà, đoan chính quỳ xuống, dập đầu.

 

“Nô tỳ Đan Tích, thỉnh an chủ t.ử. Về nhất định tận tâm tận lực, hầu hạ chủ t.ử.”

 

Từ chủ t.ử thành Đại tiểu thư, chỉ một câu , phân vực sâu cách biệt.

 

Ân Hà chút hoảng hốt: “Sao thể như , trưởng tỷ, nàng vốn là nha đầu của tỷ…”

 

Ta nắm lấy tay nàng, khẽ vỗ.

 

“Muội từ Lạc Dương tới, bên cận thì .”

 

“Đan Tích là gia sinh t.ử, quy củ đều rõ ràng. Có nàng ở cạnh, nhiều việc sẽ bớt lo.”

 

Ân Hà ngẩn ngơ : “ chỉ là thứ xuất, hà tất trưởng tỷ phí tâm như .”

 

“Nhà phân đích thứ, chỉ luận tài học.”

 

“Nhớ kỹ, là Nhị tiểu thư của phủ . Những tôn vinh và thể diện nên , một thứ cũng thể thiếu.”

 

Nàng mấp máy môi, cuối cùng gì, chỉ trở tay siết c.h.ặ.t t.a.y .

 

“A Hà ghi nhớ.”

 

Khi thỉnh an, mẫu Đan Tích A Hà, trong mắt thoáng qua ý .

 

Bà đặt chén xuống, với A Hà: 

 

“Đã đến thì cứ an tâm ở . Thiếu gì, hụt gì, đều với trưởng tỷ của con.”

 

A Hà cung kính đáp lời, hình căng thẳng mấy ngày qua cuối cùng cũng thả lỏng vài phần.

 

Thời gian trôi qua giữa thư phòng của phụ và chính viện của mẫu .

 

Những điều phụ dạy càng lúc càng sâu.

 

Người bắt đầu cho chúng để báo, chọn những đoạn liên quan đến thuế má, thủy lợi, biên quan giao thương, bảo chúng nêu ý kiến.

 

Những điều chúng , đều là đạo lý rút từ sách vở.

 

Phụ liền lắc đầu, chỉ một dòng liệu.

 

“Năm ngoái Hà Đông lũ, triều đình miễn thuế ba mươi vạn thạch, điều động mười vạn thạch quân lương cứu tế.”

 

“Nếu đem mười vạn thạch quân lương dùng cứu năm vạn dân nạn, thể chống đỡ bao lâu?”

 

04

 

Ân Hà tính nhẩm cực nhanh: “Một thạch bằng một trăm hai mươi cân, mười vạn thạch tức là một ngàn hai trăm vạn cân. Báo cáo năm vạn dân nạn, mỗi mỗi ngày hai cân, thể chống đỡ bốn tháng.”

 

Ánh mắt phụ dừng mặt .

 

Ta trầm ngâm, lắc đầu: “E rằng chống đỡ lâu như .”

 

“Mười vạn thạch lương thực, từ lúc xuất kho vận chuyển cho đến khi phát đến vùng nạn, qua tay bao nhiêu tầng lớp quan , tất sẽ hao hụt.”

 

“Cuối cùng nếu sáu phần rơi tay dân, xem như quan trị thanh minh.”

 

“Với thời cuộc hiện nay, còn ba phần vỏ cám cũng chẳng lạ.”

 

Phụ vuốt râu, hiệu tiếp.

 

Ta dừng một chút: “Cho dù tính theo ba phần, nhiều lắm cũng chỉ hai tháng mà thôi.”

 

Ánh mắt phụ khẽ động: “A Hà tính là con trong điều lệ, con tính là thuật của lòng . Cả hai đều đúng, mà cũng đều đúng.”

 

“Kẻ chính sự nếu chỉ điều lệ, ắt như khắc thuyền tìm kiếm, cuối cùng chính lệnh treo suông, dân sinh tiêu điều.”

 

“Nếu chỉ nghĩ đến lòng , dễ sa ngã, cho rằng đời vốn thế, thuận theo dòng mà nhiễm bẩn.”